Wij leven op een manier die anders is dan de gemiddelde Nederlander. Omdat we daar regelmatig vragen over krijgen, hebben we hier op een rij gezet hoe wij ons leven hebben ingericht. Wellicht biedt het inspiratie voor jou of anderen.
Leeswijzer: We beschrijven alleen hoe het nu is, vooralsnog niet waarom we daarvoor gekozen hebben (al is het milieu en sociale duurzaamheid een belangrijke reden voor veel van onze keuzes). De huidige situatie is in 10 jaar tijd langzaam zo gegroeid en blijft nog steeds in ontwikkeling. Tekst en cijfers tussen rechte haken [zoals dit] is onzeker en willen we nader uitzoeken, maar geeft een indicatie van de situatie.
“Hoe hebben jullie dat gedaan?” is een vraag die we heel vaak krijgen. Helaas is de precieze implementatie van slimme oplossingen enorm afhankelijk van de situatie en je persoonlijke voorkeuren en mogelijkheden. We hebben er hier bewust voor gekozen om niet de hele route er naartoe te vertellen omdat het lastig is om te kopiëren naar jouw eigen situatie. We denken wel heel graag met je mee. Wil je een persoonlijk advies voor jouw situatie, mail of bel ons even.
Wonen
We wonen in Centraal Wonen Delft, een woongemeenschap met ongeveer 100 volwassenen en 25 kinderen. Het is een woonvereniging met uitsluitend sociale huur. Er is 2x per jaar een ALV waar de belangrijke beslissingen samen worden genomen volgens een democratisch model. Het bestuur van de vereniging bestaat uit vrijwilligers, die ook bewoner zijn.
Het gebouw is gebouwd in 1981 en gemaakt van ter plaatse gestort beton, met prefab beton kanaalplaat vloeren en houten gevels en houten dakopbouwen. Tussen de woningen zijn kleine stukjes bakstenen muren, binnenwanden zijn van kalkzandsteenblokken, de gezamenlijke keukens (13 in totaal, van elk ± 17 m2) hebben gevels van baksteen en hout.
Gedeelde voorzieningen
We gebruiken diverse gedeelde ruimten en bijbehorende voorzieningen. O.a. een tuin, 2e en 3e keuken, toilet, douche, gang, trappenhuis, ‘zolder’ en opslagruimte, fietsenstalling, wasmachineruimte, klushok, dansruimte, café/bar (buurtcentrum en inloophuis voor mensen met dementie en mantelzorgers).
Tuin en buitenruimte
We delen een gemeenschappelijke tuin van [X m2] met ongeveer 36 volwassenen en 3 kinderen.
We maken gebruik van een stukje grond [± 5 m2] in een gemeenschappelijke moestuin van [X m2].
We beheren een stuk openbare grond van ±[150 m2] i.s.m. ±8 buren in de straat voor onze woning, het grootste deel daarvan is groen gebied met inheemse vaste planten en bloembollen, een klein deel is openbare stoep, bestraat met standaard 30×30 cm stoeptegels, dat we in de zomer als gemeenschappelijk terras gebruiken, samen met de buren.
Privé ruimte
We gebruiken een woonkamer met open keuken (27 m2) en een slaapkamer (17 m2) plus een deel van de gemeenschappelijke ruimte (6 m2). Totaal: ± 50 m2.
We huren daarnaast allebei een kantoorruimte (17 m2).
We gebruiken ook een privé voortuintje van ongeveer [4 m2].
Verwarming
De woonkamer en kantoor worden elk verwarmd door een elektrisch infrarood stralingspaneel van Ecosun (Tsjechië) van 700W per stuk. Op kantoor gebruikt Arie als aanvulling een voetenmat van 50W. In de woonkamer gebruiken we een wollen deken op de bank en heel soms als het extreem koud is een elektrische deken van [80W].
In de wintermaanden (oktober t/m februari) dragen we wollen thermo-ondergoed van [merk] om onze eigen lichaamswarmte optimaal te benutten.
Ventilatie
Er is mechanische ventilatie (afzuiging) in de woonkamer, toilet en douche. Daarnaast gebruiken we natuurlijke ventilatie (raam openen op gepaste tijden bij droog weer) in de slaapkamer en op kantoor.
Woonkamer
De vloer is van beton waarop we zelf een coating van zandcement met chocoladebruin aardepigmenten hebben aangebracht, afgewerkt met een ecologische PU coating van [merk X10]. Het was 1 dag werk met z’n tweeën en 5 dagen uithardingstijd.
De wanden zijn van beton en hebben we afgewerkt met een laag leem (aarde) van ongeveer 1-2mm dikte (t.b.v. vochtregulatie en warmteaccumulatie). De leem is gewonnen in Zeeland (nabij Oost-Souburg, waar Sylvia geboren is) en in de Betuwe (Gelderland, nabij Wageningen, waar Arie geboren is). De muur in de keuken is geel geverfd met latex die op ons verzoek gemengd is in een kleur die het midden houd tussen sinaasappelsap en kaas. Een klein stukje muur is wit geverfd met latex door een vorige bewoner. In de keuken is een deel van de muur met keramische tegels bekleed die in 1981 bij de bouw zijn aangebracht.
Het plafond is wit met een grove structuurverf op basis van latex, dit is tijdens de bouw in 1981 aangebracht en onveranderd.
Slaapkamer
De vloer is van beton met daarop kliklaminaat van mdf met een kunststof coating in een donkerbruin hout-achtig uiterlijk dat we van Sylvia haar ouders kado hebben gekregen. Onder het laminaat zit een geluidswerende ondervloer die gemaakt is van gerecycled papier en houtvezel van ongeveer 10 mm dikte.
De wanden zijn van beton en één van kalkzandsteenblokken. De laatste is gestuct met een dikke laag rode leem (van de hondsrug, gekocht via Oskam). De andere wanden zijn bekleed met wit structuur behang door een vorige bewoner en we zijn voornemens om die ook met leem te pleisteren.
Het plafond is wit met een grove structuurverf op basis van latex, dit is tijdens de bouw in 1981 aangebracht en onveranderd.
Kantoor
De vloer is van kliklaminaat van mdf met een kunststof coating in een licht gekleur hout-achtig uiterlijk dat door een vorige bewoner is geplaatst. Er onder zit waarschijnlijk een geluidswerende ondervloer, maar dat weten we niet zeker.
De wanden zijn van beton en hebben we geverfd met een dunne laag leem in een lichte zandkleur (gekocht bij Oskam, de standaard basisleem uit hun assortiment, van Nederlandse oorsprong, gemengd van verschillende locaties). Een muur is geschilderd met witte latex, door een vorige bewoner.
Het plafond is wit met een grove structuurverf op basis van latex, dit is tijdens de bouw in 1981 aangebracht en onveranderd.
Spullen
Huishoudelijke apparatuur
We hebben een gemeenschappelijke stofzuiger van Miele van voor 2014 die we delen met 7 personen. Arie heeft de stofzuiger al 3 keer gerepareerd en binnenkort wordt ie mogelijk vervangen omdat de schoonmaakster liever een lichtgewicht versie heeft (ze is bij kringloopwinkels aan het rondkijken).
We gebruiken 3 wasmachines van Bosch [type] uit [2015, 2021 en 2022] die we delen met 36 personen.
We gebruiken een grote vriezer (bovenlader) van [merk, type] uit [jaar] die we delen met 7 tot 10 andere personen (afhankelijk van het seizoen).
Keukenapparatuur
In onze keuken gebruiken we een elektrische inductiekookplaat met 4 ‘pitten’ van AEG [type] die we tweedehands kochten via Marktplaats voor €[250]. We hebben een elektrische oven van Anova met stoominjectie die we via Marktplaats kochten voor €[750] (50% van de toenmalige nieuwprijs) omdat er een Britse stekker aan zat die we toch niet nodig hadden, want we wilden zelf een stekker met een ingebouwde schakelaar eraan maken zodat we ‘m makkelijk uit kunnen zetten als we ‘m niet gebruiken.
We hebben een elektrische blender van [Knauf] die nog van Arie’s opa is geweest en we na een flinke schoonmaakbeurt en een kleine reparatie (nieuwe ontstoringscondensator) weer konden gebruiken. De blender heeft een glazen kan met rvs mechaniek en een klein glazen bakje waarmee je bijvoorbeeld noten en zelfs suiker tot poeder kunt malen.
We hebben een staafmixer van [merk] uit [2010] met een kunststof huis en een rvs draaiwerk. Hij heeft af en toe wat kuren, maar doet het meestal nog best goed.
We hebben een koffiemolen van Pede van naar schatting 50 à 100 jaar oud met een Delftsblauwe afbeelding op de keramieken voorraadhouder. We hebben er een oud skateboardwieltje aan gemaakt als handvat omdat die ingebouwde kogellagers heeft en een betere grip dan het oude houten handvatje dat op een zeker moment kapot ging.
We gebruiken diverse molenmessen van Herder uit Solingen in Duitsland. Drie kleine mesjes waarvan er twee van roestend carbonstaal zijn en één van rvs. Een groot broodmes van rvs dat we ooit kochten in Keulen dat geslepen is op zo’n manier dat ook linkshandigen er rechte boterhammen mee kunnen snijden. En een groot koksmes met een lichte bolling dat we kado hebben gekregen toen Arie afstudeerde in 2009.
We hebben verschillende rvs pannen die voorheen van Arie’s ouders waren. We hebben in 2023 twee nieuwe carbon stalen pannen van BK gekocht, een koekenpan en een soort kruising tussen een wok en een koekenpan. In 2024 hebben we er nog twee koekenpannen bij gekocht, want ze bevallen erg goed.
Elektronica
Sylvia heeft een Macbook uit 2023 (nieuw via Marktplaats) en een digitaal tekenscherm uit [2017] (Cyntiq [X inch], nieuw gekocht bij [winkel]). Ze heeft ook een mobiele tekencomputer uit [2020] (Wacom Mobile Studio Pro [X inch], nieuw gekocht via [winkel]). Ze heeft Airpods uit 2021 van Apple, nieuw gekocht bij [winkel]. Ze heeft ook nog een oude Macbook uit [2019] en een nog oudere uit [2012] die ze niet meer gebruikt. Mocht iemand interesse hebben om die nog in gebruik te nemen, laat het even weten.
Sylvia heeft een Google Pixel [7] uit 2022 (nieuw via Marktplaats) en nog [diverse] oude telefoons die ze niet meer gebruikt.
Arie heeft een Macbook uit 2025 en nog één uit 2015 (beide tweedehands via Marktplaats) en een extra scherm uit 2019[2018] (LG Ultrafine 4k, gekocht [via Marktplaats?]). Hij heeft een draadloze koptelefoon uit 2020[2021] van Repeat Audio met een levenslange reparatie garantie (uniek in de wereld!).
Arie heeft een Fairphone 4 uit 2023[?] (nieuw via Marktplaats) die hij tot nog toe niet heeft gerepareerd. Voorheen had Arie een aantal Fairphone 1 telefoons waarvan hij meestal 1 werkend kon krijgen, die zijn inmiddels retour gezonden voor recycling. Daarna had Arie nog een Fairphone 3 die inmiddels is verkocht via Marktplaats en nog steeds gebruikt wordt.
Arie heeft eind 2023 allerlei soldeer en elektronica gereedschap gekocht via Amazon. Hij maakt daarmee zelf elektronica, al zijn de meeste projecten op het moment van schrijven nog niet af.
Gereedschap
We hebben allerlei elektrisch houtbewerking gereedschap van Makita (het meeste met 18V accu’s) dat staat op Peerby zodat buren en anderen het kunnen huren of lenen. We hebben ook allerlei handmatig gereedschap, maar dat staat nog niet op Peerby. [todo]
We hebben een stalen vouwladder die nog van Arie’s opa is geweest, die is te huur of te leen via Peerby.
Arie heeft een bladzuiger (gekocht van een buurman via Marktplaats) die de blaadjes hakselt en in een zak deponeert zodat ze makkelijk gecomposteerd kunnen worden. Arie gebruikt ‘m bijna nooit, dus als iemand ‘m wil hebben, laat het weten.
Kleding
Hier gaat Sylvia een los overzicht van maken. Nog even geduld..
Meubels
We hebben inmiddels heel veel van onze meubels zelf gemaakt, maar er zijn een paar uitzonderingen.
Een deel van het aanrecht is nog van rvs met standaard spaanplaat Bruynzeel kastjes omdat die volgens de woningstichting niet verwijderd mogen worden. De deurtjes hebben we wel zelfgemaakt (zie onder).
Onze keukentafel hebben we gekocht bij een kringloopwinkel in Nijmegen omstreeks 2010 voor €25, het is een antieke ronde eikenhouten tafel (schatting: 1920) die kan uitschuiven met een degelijk Duitse makelij messing mechaniek dat automatisch extra poten uitklapt en dan kan ie zo lang worden dat we nog nooit genoeg ruimte hebben gehad om het te testen. Bij de tafel hebben we twee antieke eikenhouten stoelen (schatting: 1930) die in [2012] zijn voorzien van nieuwe zittingen van [hout] door de kunstenaar Wdwrd (Jos Bregman) uit Tiel. Er op liggen schapenvachten uit Tsjechië die we zelf ooit op een vakantie hebben meegenomen.
De 3 persoons-bank in onze woonkamer is een soort replica van een traditionele Chesterfield met echt leer die we kado kregen van een buurman toen hij ging verhuizen. We hebben een oude kist die Arie’s opa heeft meegenomen uit Indonesië toen hij daar was uitgezonden als militair en die we nu gebruiken als salontafel.
We hebben ook een kleine tafel gemaakt door onze buurvrouw in [2016] van een plak Acaciahout.
Naast de bank staat een kunstwerk van een Perenboom uit Tiel gemaakt door kunstenaar Wdwrd (Jos Bregman), eraan hangen diverse zelfgemaakte terracotta bloempotten met planten.
De meubels die we zelf hebben gemaakt zijn er (logischerwijs) steeds meer.
We hebben een grote ladekast gemaakt van Populieren Multiplex [merk] toen er voor het eerst formaldehyde vrije multiplex verkocht werd in Nederland. Het ontwerp is CNC gefreesd door TNM en [open source beschikbaar].
Ons aanrecht is gemaakt van een plak Eikenhout van ‘de grote Eik uit de Keukenhof’. Onder het aanrecht zijn kastjes van gelamineerd grenenhout (Hornbach) en deurtjes op basis van spaanplaat met eikenfineer (Ikea). De lades zijn hergebruikt van een oude Bruynzeel keuken en hebben frontjes van geperste kurkplaat. Een kleiner zij-aanrecht is gemaakt van een plak Eikenhout van een boom uit de tuin van Arie’s ouders. De wandplanken in de keuken zijn gemaakt van Essenhout van een boom uit de tuin van Arie’s ouders.
In de woonkamer hebben we een groot bureau op stahoogte van een dikke plak van een rode Beuk die heeft gestaan op landgoed [Drakenstein] voor het slaapkamerraam van prinses Beatrix en Claus ten tijde van de verwekking van koning Willem Alexander [wie weet wat die boom heeft gezien]. Boven het bureau hebben we een aantal wandplanken van Platanen die stonden aan de Coolsingel in Rotterdam en een Iep van elders in Rotterdam, alle gekocht via Buurman Rotterdam.
In de hal hebben we in 2024 een ladekast gebouwd op basis van het grenenhouten Ivar systeem van Ikea, met wat zelfgemaakte aanpassingen. In de hal is ook nog een spaanplaat schoenenkastje op basis van Ikea onderdelen, dat kapot is en nodig eens vervangen moet worden. De kapstok hebben we zelf gemaakt van drie geweien van reeën (geen idee meer hoe we daar aan zijn gekomen).
In de slaapkamer hebben we een bed gebouwd van massief grenen en eiken parket planken van Bouwmaat [merk] en een lattenbodem [van Ikea?]. De natuurlatex matras is op maat samengesteld voor ons door Van Binnen in Rotterdam en van het merk Dormiente, het is handig dat we de delen aan de binnenkant zelf kunnen omwisselen.
We hebben een wandkast gemaakt voor onze kleding en kampeerspullen van Abachi (houtsoort uit West-Afrika) gekocht bij De Arnhemse Fijnhouthandel. De kast heeft 5 schuifdeuren met daarin Japans rijstpapier van [Harolds] in Rotterdam en voor een deel zelfgeschept papier van distelbloemenpluis (thistledown) met 20% bamboevezel voor de sterkte van The Good Roll.
Reizen
We vliegen niet. We reizen per jaar pakweg 7.000 km per auto, 3.000 km per trein/bus, 1.000 km per fiets, 1.000 km te voet. [Dit zijn nu nog heel grove schattingen, we willen het graag verder uitzoeken].
Auto
We gebruiken ongeveer 1 keer per week een elektrische deelauto (MG [type]) of Renault Zoë die door MyWheels in onze wijk zijn neergezet. Daarnaast maken we soms één of enkele weken per jaar gebruik van een diesel-auto (Fiat [Doblo]) die we lenen van de ouders van Arie als we zware spullen moeten vervoeren.
We maken één keer per jaar met de auto of trein een grote reis naar een bestemming in Europa (Slovenië, Oostenrijk, Noorwegen, Schotland). Als het mogelijk is maken we de reis per trein, maar soms met een brandstofauto die we lenen of huren.
We maken twee of drie keer per jaar met een auto een kleine reis naar een bestemming in Nederland of een buurland (soms zelfs Noord-Frankrijk). Dat doen we met de elektrische deelauto (of per trein), al is dat in Frankrijk nog wel uitdagend, in Nederland, Duitsland en België gaat het zonder planning en zonder problemen.
Trein/bus
Op ongeveer 15 minuten lopen ligt station Delft Campus (voorheen Delft Zuid) waar sprinters stoppen richting Rotterdam en Den Haag. Op 1 minuut lopen is een bushalte waar elk half uur een elektrische bus [van maatschappij] stopt die in 10-15 minuten naar station Delft (Centraal) rijdt, waar sprinters en intercity’s stoppen richting Vlissingen, Eindhoven en Amsterdam. Met een overstap in Den Haag of Rotterdam zijn we in een uur reistijd vanaf huis in Brede, Utrecht of Haarlem.
Arie gaat één keer per jaar per trein naar Slovenië (via Italië of Oostenrijk), meestal met de nachttrein. Tickets boeken doen we meestal via de Oostenrijkse Oebb, want die zijn doorgaans goedkoper dan andere aanbieders en hebben een zoekmachine die makkelijker te gebruiken is. Soms is een Interrail ticket makkelijker en flexibeler in gebruik of goedkoper, met name bij last-minute reisplannen als de ‘normale’ tickets erg prijzig zijn.
Samen gaan we enkele keren per jaar per trein op reis binnen Nederland. We bezoeken dan meestal familie (Zeeland of de Betuwe) of vrienden (Groningen, Noord-Holland, Waddeneilanden, Limburg). Deze reizen zijn vaak ongepland en betalen we gewoon met de ov-chipkaart [waar we beide een 40% korting abonnement voor hebben].
Fiets
Sylvia heeft een elektrische fiets uit 2022 van [merk] en fietst daarop gemiddeld één keer per week naar het centrum van Delft.
Arie heeft een Gazelle no.1 herenfiets uit 1953 die is gerestaureerd door [Dutch … merknaam] en voorzien van een elektrische hulpmotor van het Italiaanse bedrijf Zehus. Daarnaast heeft Arie ook een Gazelle no.6 damesfiets (klassieke omafiets) uit 1956 die momenteel gerestaureerd wordt en al 4 generaties in de familie is. Arie fietst gemiddeld één keer per week naar Rotterdam en één keer per week naar het centrum van Delft. Incidenteel maakt Arie een langere fietstocht, naar de zee of naar een bos in Den Haag.
Lopen
Sylvia en Arie wandelen graag. Het liefst in de bergen.
Arie wandelt gemiddeld één dag per week de hele dag en andere dagen 2 tot 4 kleine rondjes van in totaal 1 à 1,5 uur.
Eten
We eten vrijwel geheel veganistisch, met enkele uitzonderingen.
We eten wél eieren, ongeveer [5 per persoon per week]. We eten ongeveer 15 keer per jaar sushi met kleine stukjes vis. We eten 2 tot 5 keer per jaar een stukje vlees of vis (meestal als we uit eten gaan met anderen en soms met een feestdag).
We eten geen melkproducten, omdat Arie daar al zijn hele leven extreem allergisch voor is en Sylvia er inmiddels ook niet meer goed tegen kan. Heel soms (1 keer per jaar) eet Sylvia een heel klein beetje kaas.
We halen ons eten van de volgende bronnen:
Hofweb (biologische webwinkel die thuis bezorgd 2x per week en zo lokaal mogelijk inkoopt tegen eerlijke prijzen)
Fattoria La Vialla (oudste bio-dynamische boerderij van Italië [van de wereld?] die zulk lekker eten maken dat we nooit meer anders willen, ze bezorgen het aan huis en we bestellen meestal 2 keer per jaar in bulk)
Jumbo (want die zit op 2 minuten lopen en we zijn nog niet zo goed in vooruit plannen, dus moeten vaak iets aanvullen)
De ouders van Arie hebben een moestuin en boomgaard waar we in het seizoen vaak eten van krijgen.
Ons normale dieet bestaat uit:
Groenten (uit eigen tuin of de tuin van Arie’s ouders, biologisch van Jumbo of besteld bij Hofweb)
Pasta (vrijwel geheel van Fattoria La Vialla in Toscane)
Aardappel (uit de tuin van Arie’s ouders, van een buurman of besteld bij Hofweb van lokale boeren)
Rijst/noodles (besteld bij Hofweb)
Brood/koek (van Jumbo, Franse bakker Michel in Delft, besteld bij Hofweb en soms van Fattoria La Vialla)
Fruit(sap) (appels, pruimen, peren, kruisbessen uit de tuin van Arie’s ouders, de rest vh jaar besteld bij Hofweb)
Bonen (bijna altijd uit blik, meestal besteld bij Hofweb)
Gnocchi (van Jumbo, een goed bio alternatief hebben we nog niet gevonden, heel soms zelf gemaakt)
Paddestoelen (bio van Jumbo, zelf gekweekt of van bevriende kwekers)
Olie (zonnebloem van Hofweb, olijf van La Vialla, industrieel verwerkte olijfresten via Makro/Hanos)
Vegan nepvlees (van Jumbo, Makro of Hanos)
Tofu, Tempeh (besteld bij Hofweb of lokale producenten zoals [merknaam])
Noten (walnoten uit de tuin van Arie’s ouders, andere noten besteld via Hofweb of online bij [merknaam])
Eieren (van onze eigen kippen, van de kippen van Arie’s ouders, biologisch van Jumbo of besteld bij Hofweb)
Chocola (heel weinig, van Tony Chocolony of Callebout)
Koffie (20% biologisch van Jumbo, 40% cichorei van Chicko, 40% Yannoh)
Thee (besteld bij Hofweb)
Mayonaise (zelf gemaakt of vegan of bio van Jean Baton bij Jumbo of Hanos of Makro)
Sauzen (sambal en Oosterse sauzen bij Hofweb of Oriental Market en incidenteel van elders)
Gyoza (omdat ze zo lekker zijn, niet-biologisch, van de Chinese supermarkt in Delft)
We hebben een kat, die eet biologisch voer van Yarrah met ongeveer [25%] kip erin. Er is helaas nog geen veganistisch kattenvoer mogelijk omdat katten de stof [naam] nodig hebben en die alleen uit vlees gewonnen kan worden.
De kippen krijgen biologisch graan dat tot korrels is geperst zodat ze niet alleen de lekkere dingen eruit pikken, we kopen dit meestal 3 of 4 keer per jaar bij Molen [De Leeuw] in Schipluiden, die één keer per week thuis bezorgd in onze wijk.
Overig
We hebben geprobeerd zo compleet en helder mogelijk te zijn over de huidige stand van zaken.
Mocht je ideeën hebben hoe we verder kunnen verduurzamen of specifieke vragen over bepaalde onderwerpen, mail of bel ons even. We denken graag met je mee en ontvangen graag tips voor verbetering!